Followers

Friday, April 17, 2020

శ్వాస శాసనం

పోయిందో
ఏకాకి వల

దాగే దగా దగ్గరితనం
జారిపోయే ఎముకలు

ఎప్పటి అపురూప శాపమొ
ఆపలేని వరం

కాస్త కాలంలోనే తిరిగే
అముద్రల నిదుర కలత

కలుషిత రక్తపు అంతరిక్షమోక్షం
యే వలకీ దొరకని

ఖాళీకటాక్షం
వెంపర్లాడే రాత్రి అల

సుథలొలికే అరణ్యం
కొంచెం పిలిపించుకుంటావ్

వగలమారి ఋణమరణ దృశ్యాల్ని
దారి మరచిన ఆఖరి నేల

చీకటి వుాపిరి ముగిసే సమయం
ఎగిరే గదులు సంచరించే హింస



Saturday, January 04, 2020

పదాల భ్రమ


అడుగుతాం కదా
శరీరానికి ఎపుడు దుారవవుతామని
కొన్ని ఆకారాలు నిరక్షరాలై
పదాలు ఎవరికీ తెలియని అంగడై
వలేయ్
రమించే వ్యంగ్య జ్ఞానంకై
ఖాళీ అరాత్రిలో
ధర్మశీలీ?!
సుకవీ
తొంగిచూసే వరదపదాలు లేవు
అధికమైన వాక్యహింస
తీపిఅందం సూర్యరతి
కట్టిన అక్షరంతో
కారుణ్య హింస
ముాడు గొళీలసోడ
క్షణిక మోక్షం
వేనవేలు కంటిపాదాలు

వేయని పాదాలలో
నిశ్శబ్ద శశేషాలు

విగ్రహద్రవం
అక్షరం కింద

కరుకు గదుల గురుతులేనా అక్షరంపై
మరిచిపోయే పదాలతోనే కథలు

పదం అసంపూర్ణం
వాక్యం ఓ అశ్లీల అశృవు
చెవిటి కలలో

నిక్షిప్త దురాలోచన
దారొదులు

దొంగ సంస్కారాలకీ
జడ పదార్థం తొడ పదార్థం

అసమగ్ర జానజ్ఞానబంధం

దివ్య భయాందోళనల ముక్తికై
పరితపించే పరమాత్మ

కాస్త నవ్వవుా నీ చెవులతో














Tuesday, November 20, 2018

::: బలహీన ఐహిక అహంకై :::

నంగనాచి అనేత్రమేదో
ఆకర్షణాక్రందనల తనువులో
ఆక్రమించే ఎర్రటి నీడ 
నల్లటి మౌనంకై
అల్ప ఏకాంతమైనా ఉండట్లేదే
కృత్రిమ భ్రమల భంగిమలెన్నో
మోక్షిణీ
ప్రశ్నపరిమళాల అతృప్తి
విఫల నిశ్శబ్దం ఆహ్వానిస్తోంది

అనిద్ర దురాకర్షణ

పేద్ద చిక్కు. చిక్కుకో. చెక్కుకో. ఎప్పటి తుఫాను యాతనో. 
ఆత్మే ఆటంకం. దేహమో వెర్రి అద్దం. 
సందిగ్ధ దుఃఖ దరహాసం. శృంగార రాగం. 

ప్రశ్న వంకరే, సర్పం కాదు. వొలికిన కలే, నిద్ర కాదు. 
ఆలోచన, మరో అనాలోచన. 

అసంగత సంగతే, మది కాదు. 
దీపం ఓ సంబరం, నీడ కాదు. 
వొదులైన గది, గది కాదు. 

నిశ్శబ్దంకై, అన్నీ అరుపులే. నాలుకొక శిలువ, ఎవరికి దొరికిందో.  
ఏది వెలుగులో మెరిసిందో, ఏది తాకిందో చీకటిలో. 

సొంత అగాధాలు, అవతలి వలలు 
నాణ్యమైన రిక్తాశ్రువులు

నిరాశ శ్వాస నవ్వింది, అపహరించే స్వప్నమై. 
వంచన వనంలో క్రిమినై, అసహన నివాసంలో. 

వెళ్తున్నా ఖాళీ పాదాల్తో 
ఏ మలుపూలేని మార్గంలోకి  

Saturday, August 04, 2018

))(( విప్పు ))((

వణుకు కునుకు చినుకై
శిధిల నేత్రాల్లో
రోగం రాదు
రోగం చనిపోదు రాగమై
మరణం చనిపోదు
ఆత్మనీ అతిక్రమించే భాషనే వెతుక్కోవాలి
ఏ పొలిమేరలు లేకుండా రాకుండా
ఆ అదృశ్యఛాయకీ
ఏ రంగూ రాదు
రూపమసలే మసలదు
పోని పోలిక
పోని పొలికేక
పోని పూర్వ అపూర్వం
అకాలిక అరుచి ఆకర్షణ
ఎవరికో ఎవరిదో ఎప్పటికో
సొంత చూపు చిరిగింది
విప్పని వింజ

{{ మరల తల }}

ముఖమొహ్హటే
చలామణి గారడి
చలనం చలచలన
మరో మర
మరల తల
తాటకత్తై
మోహ మొహాల దడబడ
నయన ఖార్ఖానాలో మకమక
దాటని కన్నీటి పొలిమేర
ఆలోచనల పశువు
చిద్విలాస సంఘర్షణలో
దిగంబరై

Saturday, June 30, 2018

``` ముడిపడక ```

ఎవరూ లేని సాయంత్రం
మరో హృదయమే
అపుడే నిద్ర లేచే అలై
ఎవరూ లేని రాత్రి
మరో మధ్యాహ్నం
తడవని చినుకై వాలి
ఎవరూ లేని నడిజాము
మరో స్నేహ ఉదయం
ఇపుడే రెక్కలిప్పే కన్నీరై
ఎవరూ లేని సమయం
మరో జన్మే
ఎక్కడో మసక నీడ తోడై
ఎవరూ లేని వర్ణకాలం
మరో వైఫల్య నిశ్శబ్దం
తెలియని నయనంలోకి

Monday, June 11, 2018

|| స్వప్న శబ్దం ||

వొమ్పు 
ఒంపు తిరగని మాటల ముళ్ళనే 
నీరులేని కంటిలో ప్రేమలేని ప్రేమలో 
బంధించిన శబ్దాల్లో 

దరిచేరిన దాగుడుమూతల్లో 
దాపరికంలేని దూరాల్లో దగ్గర్లో 
నిశ్శబ్దంలేని నిశ్శబ్దాల్లో 
వొమ్పు ఒరగని ఎరగని ఒంటరితనాన్ని నీలో 

ఏ కట్టుకథలోనో 
బతికే బతుకుకై బతికేస్తావ్ బులబులాగ్గా 

పొరలు పొరలుగా పొర్లాడు 
నీడల నసలో 

వొకానొక నగ్నవృక్షంపై 
కాస్త ఆలస్యంగా నిద్రిస్తాను 
ఒడలిన వదిలిన ఆత్మీయ శూన్యంలో 

చల్లారని రాళ్లు తేలాడుతూ 
విరిగిపోతూ అగమ్య బాల్యంలో 

ఎప్పటికైనా 
కల మాట్లాడితే 
కన్నీళ్ల వాసన పీలిస్తే 
మరో మరణాన్ని జీవిస్తానేమో 

Monday, March 19, 2018

తూర్పు గౌటా

అసలు ఎవరికీ వంచన చేతకాదు. సాంస్కృతిక కాలుష్యాలు లేవు. సజీవులే సజీవులు. 

అసలు ఎవరికీ చికాకు రాదు. నీ లోపల ఖాళీ అద్దం. తిరగదు. గెంతదు. అసలు ఎవరికీ ఊపిరే అఖ్ఖర్లేదు. పువ్వులు చూడవు.  గాలీ చూడదు. సమాధీ చూడదు. 

తొడుగు. తొడుగు. సరికొత్త జననేంద్రియాల్ని. తొడుగు. తొడుగు. అపూర్వ అంగాల్ని. వాటితో సలాం పెట్టు. వాటికీ సలాం పెట్టు. మలాం పెట్టు పదాలకి. మలాం పెట్టు రాజ్యాలకి. పూజ్య రాజ్యాశ్రువులకీ మలాం అద్దు. హత్తుకో. ఒత్తుకో. ఎత్తుకో. అద్దుపద్దులేని సౌందర్య రాజ్యాధికారాలకీ  సలాం పెట్టు. మొక్కు. ఇంకా ఇంకా మోకరిల్లాలని మొక్కు. రక్తశిలాఫలకాలతో కీర్తించు.  

చరిత్ర భయపడుతోంది. ఇల్లు భయపడతాయి. పుస్తకాలు భయపడతాయి. ఆటస్థలాలు భయపడతాయి. ఆసుపత్రులు  భయపడతాయి. ప్రేమలు భయపడతాయి. యుద్ధ క్షిపణులు  భయపడతాయి. అరచేతులు  భయపడతాయి. శ్మశానాలు  భయపడతాయి. తుపాకులు  భయపడతాయి. చిరునవ్వులు  భయపడతాయి. కనీళ్ళు  భయపడతాయి. మతాలు  భయపడతాయి.  ఆటబొమ్మలు  భయపడతాయి.

ఎప్పటికి శాంతిస్తావు సిరియా? ఎప్పటికి శాంతిస్తాయి నీ ఆయుధాలు?

Wednesday, March 07, 2018

^^ పిల్లి నల్లగా లేదు ^^

గాలీ ఖాళీ. గదులూ ఖాళీ. వాటిలోని అక్షరాలు అంతకన్నా. వాటికి చీకటి లేదు. చీలే గోడలమధ్య వెలుతురూ చీకటే. ఎన్నడూ ఆలోచించకు. క్రీనీడలే సమాచారం అందించకపోయినా ఆలోచించకు. అనాలోచనల గదుల్లో ఏదీ దొరకదు ఎప్పటికీ. కుప్పకూలి కుళ్ళిన అక్షరాల శకలాల్ని ఎన్నటికీ కలపలేవు. అస్తిపంజరమేలేని మౌనంతో నీకేం పోయేకాలం. కంట్లోని కాగడాలు గడప దాటలేవా. ఊదు. ఊదు. ఈ మాటలు ఆరేవరకు. నేరమేదో ఏ కలకి ఎపుడు చెపుతావ్. ఏ అడుగుజాడల్లో ఏ కన్నీళ్ళో. వాక్యాల్లోకి వెళ్లలేని వాక్యాల్ని తిరస్కరించు. వెఱ్ఱి ఊహా ప్రార్థనల్ని ఇంకెంత కాలం వింటావ్. పెరట్లోని గడ్డి పరక నీ వంక చూడటం మానేయదే. నా ముఖంపైనే తోకలున్నాయి. వాటికీ మచ్చలున్నాయి. కడిగిపో ఏ చరిత్రతోనో. పిల్లి నల్లగా అసలే లేదు. బుసబుస మాటల్లో రక్తహీనత. చీమల్లో రక్తహీనత. కప్పల్లో రక్తహీనత. ఇపుడు పాములే రక్తదానం చేయబోతున్నాయి. ఇక రక్తాన్ని రక్తకమలంలో దాచుకోండి. అరవని పెదాలపై ఆముష్మిక హెచ్చరికలు. ఖాళీ ధవళిమ.

| | ఆఖరి స్థలం | |

చాలా దూరమే ఇక్కడకి చేరాలంటే
సమయమే మరీ పొట్టిగా
ఎపుడో చూశాను వానలో తడిసిన గాలిని
ఎపుడో విన్నాను నీటిపై పాడే పిట్టని
ఉత్త పదాల్తో ఖాళీ వాక్యాల్ని పేర్చాను
అనుకరించే ప్రేమ ప్రయాణాల్ని సమీపించలేనిక
సంక్షిప్త నిశ్శబ్దం ఎదురుపడుతోంది
ఇపుడైనా పరవశించాలి

Friday, January 12, 2018

\ అగత్యం /

ఖాయంగా ఈ కాయం
అటో ఎటో అసమయంలో
అనేత్రాల్లోకి జారుతుంటే
ఎప్పటి స్వరాత్మో
సలిల స్వప్నమై
అప్రేమతో అమాటలతో
ఏ అవ్యక్తరాగంలోనో అవివేకినై
ఏకాకితనపు అస్వస్థతే
విఫల ఉపశమనం

@అజీవితం

యెంత యెదో తెలియదు
వెతలే వెలుతుర్లో
సమయమే సంఘర్షణ
సంతృప్తి లేదు
మౌన మాయ
యాచించే యాది
దొరకని దూరంతో
శరీర శాపం
నిరంతర శవాలమధ్య
కొన్ని చూపులు
మాటల్లేని శబ్దాలు
ఎదురుచూస్తుంటాయ్
పుట్టని ఆత్మతో
ఎక్కడో జన్మిస్తావ్
జారిపో చేజారిపో
జాడల్లేని జీవేచ్ఛలో
లోపల ఏ లోపలా తగలని
లోపల తప్పిపో
మర్చిపో
మోసాల్ల్నీ మబ్బుల్నీ మాటల్నీ
ఈ వేళాకోళపు
జీవించే అజీవతంలో

) జారిపోఁ (

దొరకలేదు బాల్యం
అమ్మ ముందు
నాన్న ముందు
అసంతృప్తి
ఎక్కడ పుట్టానో
ఏ బొమ్మగానో
ఆత్మే మిగిలి
కృంగి
తగిలే
మరో ఫుల్స్టాప్
ఎదురు
చూస్తోంది
నిద్రలో
తేలి
రాలి

Wednesday, October 25, 2017

|| పారిపోకు ||

తప్పిపోయే తర్ఫీదు మాటలతో
క్షణకణాల కరుణలో మిగుల్తావ్
లొంగని అక్షరాల అంతర్బుద్ధితో
విచారణనే వివరించు వాక్యాల్తో
వొలకని వొంటరి నిశ్శబ్దనటనేదో చేస్తావ్
అసంతృప్తుడా
సదృశ్య తాండవంలో ఘనీభూతమవుతావ్
ఆవరించిన ద్రోహమేదో
విస్తరిస్తోంది

Thursday, October 19, 2017

~ ~ నవ్వని కాయితం ~ ~

యెంత మర్చిపోయాను రాయాల్సిన పదాలకిందున్న అపదాల్ని
యెంత మరలిపోయాను రావాల్సిన సుఖాలకిందున్న అసుఖాల్లో
పేచీ పెట్టే పెట్టె ఎవరి దగ్గరుందో
పెట్టెలోకి పట్టే మనసు పట్టీ నలిగిపోదా
తుడవని తారలమరకల్తో నాకేం పనిలేదు
పనిలేని మరకలే అంటుకుంటాయి
జారవిడిచిన జరామరణాల లెఖ్ఖ
నిద్రలో కలకై కాళ్ళుజాపిందా
అనాచ్ఛాదిత జిహ్వతో
యేమి చూడాలో
ప్రేమ తర్వాత
ప్రేమే తెలియని తర్వాత
తెరవని ప్రేమ
మూక మాటల్లో
గడగడ దిగిన మాటలకేం తెలుసు
మూస మోస మౌనం
చిట్లిన చితినీ చూడవు
అల్లిన అద్దాన్నీ చూడవు
స్పృశించు
నశించు
ఉన్న నవ్వులన్నింటితో

Friday, October 13, 2017

తమకమూ + తాత్వికత = గాలి అద్దం! ~ నిశీధి

 కాలం కాసేపు కదలకుండా కవిత్వం అవ్వడం అంటే గాలి అద్దంలో మనల్ని చూసుకోవడం కాబోలు అనిపించేలా , ఎన్ని ఊహాలు  ఎన్ని ఊసులు .
చదువరికి ఒకో పేజి తిప్పుతున్నప్పుడు ఒకో పాదం గుండా పదాల సరిగమల్లో సాహితీకరణ చెందుతున్నప్పుడు ప్రతి అనుభూతి తనదే అనిపించాలి , భవిష్యత్తు వర్తమానం కన్నా కూడా ఎదో జ్ఞాపకాల వీచికలో బలంగా కొట్టుకుపోతున్న భావనలో కాసేపు నలిగి కరగాలి . అపుడది కవిత్వం అవుతుంది ఇంకా  సరిగ్గా చెప్పాలంటే  గాలి అద్దం అవుతుంది .

విప్పేసిన జ్ఞాపకాలనే
తిరిగి తిరిగి తొడుక్కుని
మరణ ప్రవాహంలో ఈదుతావు
నిశ్శబ్దాన్ని నిశ్శబ్దంతో వింటూ తేలిపోతుంటావు
కవిత్వమేనా  ఇదంతా  కాదేమో ,కవి ఆత్మ కవితాత్మతో ముడిపడి సున్నితంగా గుండెకోత జరిపే క్షణాల అనుభవమేమో . నమ్మకం  కలగలేదా  అయితే
“ ఈ రాత్రినే
దాచిపెట్టు నేలవంకకి తెలియకుండా “
ఈ వాక్యంలో నిన్నోమారయిన పోగొట్టుకున్నావా నేస్తం ? లేదంటే  ఇలా చూడు
“పాడుబడ్డ పదాల పేద గూటిలో
పెంచుకున్న వాక్య పక్షి ఎగరదు
దిగంతాల దుఃఖమేది అందదు .
Hmmm కాసేపో  విషాదం కమ్ముకున్న మేఘంలో ఒంటరి ప్రయాణం .

సోషల్ మీడియాలో అక్కడక్కడా సత్యంగా  చెప్పుకోవాలంటే చాలా అరుదుగా  మెరిసే మెరుపులా చమక్కులా మాత్రమే ఎం ఎస్ నాయుడు గారు తెలిసిన నాలాంటి చదువరులు “ గాలి అద్దం”  పుస్తకాన్ని చేతుల్లోకి  తీసుకోగానే ముందు కవర్పేజీల  నలుపు తెలుపు రంగుల్లో రమణజీవి , శంకర్ పామర్తి గారి గీతలలో  మిస్టిక్ వాసనలకి మైమరిచిపోయి కాసేపలా ఆగిపోవడం  ఒక వంతయితే  పేజీలు తిప్పడం  మొదలు పెట్టగానే నెమ్మదిగా  మొదలయ్యే ఉద్వేగం , ప్రాణం ఎక్కడ ఆగుతుందో , కవిత యే జ్ఞాపకాల పరదాలు చీల్చుకొని  ఏ కణంలో సున్నితంగానే  అయినా  కస్సుమని దిగుతుందో  చెప్పడం  అంత  సులువేం కాదు .
నిజానికి  గాలి అద్దంలో ప్రతి కవిత  ఒక రోలర్ కోస్టర్ రైడ్గానే చెప్పుకోవాలి
మనసొక శోకవాయువు అని మొదలు పెట్టి ఇపుడైనా గెంతెయ్యాలి మనసు మట్టి మీద నుంచి అని రాసుకోగలిగే  కవులు  ఎంత మంది  ఉంటారు , ఆ కవితా సముద్రంలో కాసేపు ఉక్కిరిబిక్కిరికాకుండా మనం ఎలా  ఉండగలం .
టాగోర్ ఆరాధన నుండి భయటికి రావడానికి ఇష్టపడని సాహితీప్రియులు “ విసిరేసిన వక్షోజాలు జారుడుబల్లలో ఆగిపోయి కలలు కంటున్నాయి “ లాంటి వాక్యాలకి ఎంతగా ఉలిక్కి పడతారో తెలియదుగాని , ఈ పుస్తకంలో “ డాలీనందుకోలేక “ కవితలాంటివి అలాగే స్థలంకై స్తనంకై లాంటి టైటిల్స్ ,  ఎం ఎస్ గారి పదాల్లో బోల్డ్ నేచర్కి న్యూ ఏజ్ కవులు ఒక సలాం  కొట్టాల్సిందే . పుస్తకం మొదట్లో కంటే కూడా లోలోపలకి చేరేకొద్దీ కవితో పాటు రీడర్ తనలోకి తానూ చేసే ఏకాంత ప్రయాణమొక నిజ అనుభవం . కొన్ని క్షణాల స్టిల్  లైఫ్ . అందుకే అన్నది ప్రాణమెక్కడ  ఆగిందో  పదమెక్కడ గుచ్చుకుందో చెప్పడం అంత సులువేం కాదు .
Thomas Gray ప్రఖ్యాత వాక్యం చెప్పినట్లు Poetry is thought that breathe and words that burn అని సెగలు , శ్వాసలు , శ్వాసల సెగలలో సగం సగం కాలిపోయి నిలబడటం గాలి అద్దం స్పెషాలిటీ ఖచ్చితంగా . జీవితపు తమకానికి తాత్వికత అద్దితే అదే ఎం ఎస్ నాయుడి గారి గాలి అద్దం . సాహితీవ్రణాలకో అవసరమైన మలాం .
*
APRIL 21, 2016
http://saarangabooks.com/retired/2016/04/

బీటలు వారిన ‘గాలి అద్దం’ ~ నరేష్ నున్నా

‘ ఏరుకున్న దుఃఖంలో’ అంటూ నాయుడి మీద 22 ఏళ్ల క్రితం నేను రాసుకున్న కవిత ఇది:
వెన్నెల రెక్క తెగిన
అమావాస్య ఏడుపురా నువ్వు

శ్వాసలూ భాషల్లోనే మూల్గాయని
ఆత్మహత్యాత్మకంగా నొక్కి

తలవాకిట పడిగాపుల్లో
చీత్కార ప్రణయాన్ని ఖాండ్రించి నవ్వి

నువ్ తీస్తున్న దౌడు పాదాల
పియానో చప్పుడు-

మహానగర కూడలి చాపిన తారునాల్కకి
వెగటు రుచివి
మొండి గోడల్ని బీటలు చీల్చిన
గడ్డిపూ పజ్యానివి
కొడిగట్టిన దూదొత్తి రెపరెప కాల్చిన
ఒంటరి అరిచెయ్యివేరా ఏంతకీ
నువ్వు-

పెకలించినా మట్టంటని మొక్కలు
మరెప్పుడూ నేల చేరని వాన చినుకులు
అరచేతి గ్రహణాల్ని కప్పుకుని బావురుమనే
చందమామలు
ఈ గట్టునే ఊడలు దించిన మృత్యువు!

దెయ్యం కాళ్ల పరుగుల్తో
వెనక్కి నడిచే గడియారాలం

లబ్‌డబ్మని పెట్లుతున్న గుండెల
పింగాణీమోతలో
విన్పించని
కన్నీటి వీడ్కోలు తేమరా నువ్వు

ఆ గట్టు చేర్చకుండానే కూల్తుందీ వంతెన

ఆగాగు!
ఊడల్తోనైనా దాటాలీ చీకటి జన్మాల ఏరు
నువ్వైనా మరి
నేనైనా-
* * *
నాయుడి కవిత్వం- గాలి అద్దం సంకలనానికి రమణసుమనశ్రీ ఫౌండేషన్ అవార్డు అందిస్తున్న వేళ నాయుడు గురించి నాలుగు ముక్కలు మాట్లాడవల్సి వచ్చిన సందర్భంగా సుమారు పాతికేళ్ల మా సాన్నిహిత్యాన్నీ, 22 ఏళ్ల నాటి ఆ కవితనీ స్మరిస్తున్నాను. దాన్నిలా తలుచుకుంటున్న సమయాన దాని భావంతో, సారంతో, ఉద్వేగంతో నేనిప్పుడు ఎంత కనెక్టు అయ్యి ఉన్నాన్నో తరిచిచూసుకున్నాను.
‘తాను పారిపోతున్నాడో, లేక నేనిక్కడ బందీనే అయ్యానో తేల్చుకోలేక వీడ్కోలులా’  నాయుడు కోసం రాసిన ఆ కవిత గానీ, అందులోని ‘పర్సనల్’ సందర్భంగానీ తనకైనా గుర్తుండి ఉంటుందని అనుకోను. ‘అనుక్షణిక’మంటూ నాయుడు నాడు రాసుకున్న భగ్నకవిత అతని జ్ఞాపకాల్లో భద్రంగా ఉందని కూడా అనుకోను. ‘అతడు గీసింది కన్నా/ చెరిపింది ఎక్కువ ‘ అన్నారు ఇస్మాయిల్ గారు ‘పికాసో’ గురించి. నాయుడు కూడా రాసింది కంటే చెరిపిందే ఎక్కువ, మర్చిపోయిందే ఎక్కువ. బహుశా 1997లోనే అనుకుంటా, మో (వేగుంట మోహన ప్రసాద్ గారు) తనలానే అనుకంపన లయతో సంచలిస్తుండే అక్షరాల… పదాల… వాక్యాల… దొంతర్ని 47పులు (47 ఏడుపులుని 47 లోని ‘ఏడు’తో ‘పులు’ కలిపి pun చేస్తూ) పేరిట నాయుడు 47- కవితల సంకలనం- ‘ఇపుడే’కి ముందుమాటగా నాకు పంపారు, కంపోజ్ చేయించమని. ‘ఆ 47 కవితలకి మరిక మార్పులు, చేర్పులూ చేయవద్దని, తన తొలిపలుకు కంపోజ్ చేయించి పంపితే, నాయుడి తొలి సంకలనం- ‘ఇపుడే’ వేయించేస్తాననీ’ మో నాకు కవరింగ్ లెటర్ రాసారు. నేను పరమ విధేయంగా 47పుల్ని టైపించి ఒరిజినల్, ఓపెన్ ఫైల్ రెండూ పంపించేశాను. ‘ఇపుడే’ కోసం ఎదురుచూస్తున్నపుడే, మహా అయితే మరో నెల లోపు, ‘మో’ చెప్పారు- నాయుడు తన కవితల రాతప్రతి చింపి తగలబెట్టేశాడని. చెరపడం, మరవడం – నాయుడి విషయంలో అంత తీవ్రంగా ఉంటాయి. కాబట్టి, అపుడేపుడే నేను రాసినదేదో గుర్తుంటుందని కచ్చితంగా అనుకోను. నాయుడిది ఏరుకున్న, తనంతట తాను ఐచ్ఛికంగా ఎంపిక చేసుకున్న దుఃఖమేనని అంటున్న ఆ నా కవితలో content- context ల దృష్ట్యా ‘పర్సనల్’ భాగంగా కొంత మేరకు వడకట్టేసి, depersonalise కాబడ్డ భాగం వరకూ మాత్రమే చూస్తే-
మహానగర కూడలి చాపిన తారునాల్కకి వెగటు రుచి వంటి, మొండి గోడల్ని బీటలు చీల్చిన గడ్డిపూ పజ్యం వంటి, కొడిగట్టిన దూదొత్తి రెపరెప కాల్చిన ఒంటరి అరిచెయ్యివంటి అతడు, తలవాకిట పడిగాపుల్లో ఛీత్కార ప్రణయాన్ని obvious కాన్కగా పొందిన ప్రేమోపహతుడు మాత్రమే కాదు, కవి కూడా. ఎటువంటి కవి? మాటలు, ఆలోచనలే కాదు, శ్వాసలు సైతం భాషల్లో మూల్గడాన్ని ఏవగించుకునే కవి.  నేను పై కవిత రాసిన 1994 నాటికి మహా అయితే ఓ పుంజీడు కవితలు రాశాడేమో, అప్పటికే తన కవిత్వం తిరగేసిన భాష అని తెలిసిపోయింది మిత్రులమైన మాకు.
“She dealt her pretty words like Blades/ How glittering they shone/ And every One unbared a Nerve
Or wantoned with a Bone..” అంటూ Emily Dickinson తరహా ఊహలల్లుకున్నాం నాయుడి కవిత్వం మీద. ఇక్కడ ఒక సర్రియలిస్ట్ సత్యమేమంటే, ఏ కవితలూ రాయకముందే మా సిద్ధార్థకి ప్రియమైన కవి అయిపోయాడు నాయుడు. హైదరాబాద్ సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ నుంచి ఖైరతాబాద్ దక్షిణ హిందీ ప్రచార సభ కాంపౌండులో ఉన్న తన జిరాక్స్ సెంటరుకి అరుదుగా వచ్చే ఓ ఫిలాసఫీ కుర్రాడి కళ్లలో విలోమబింబాలుగా కదలాడుతున్న కవితలు చదివి రేపటి కవిని సిద్ధార్థ discover చేయడం – బహుశా ఏ దేశకాల సాహిత్య చరిత్రలోనైనా విశేషమైన, అపూర్వమనదగ్గ వృత్తాంతం.
ఒక తరం కవుల్ని, లేదా ఒక తరహా కవిత్వోద్యమాన్నీ అర్థం చేసుకునేటప్పుడు అప్పటి సామాజిక ఆర్థిక పరిస్థితుల్నీ, యుద్ధాలు, క్షామాలూ వంటి ప్రాపంచిక పరిణామాల్నీ తరిచి చూసే విమర్శక, విశ్లేషణాత్మక పనిముట్లని ఆధునిక (పాశ్చాత్య) అధ్యయనం అలవాటు చేసింది. ఏమిటితని ఏడుపు, ఎందుకింత వగపు? ‘మధ్యతరగతి సుడో సుఖాల పడవ మునిగిపోతుందేమోనన్న వెంపర్లాట ‘గా అజంతా గారి కవిత్వం మొత్తాన్నీ తేల్చిపారేశాడు ఓ ఆధునిక విమర్శకుడు. ఒక తరం కవుల నిరాశకి, నిస్పృహకీ unemployment, underemployment కూడా కారణాలని చేసిన విశ్లేషణలూ విన్నాము. అంటే, ‘సొంత ఇల్లూ, అణగారిన భార్య, ప్రతి సంవత్సరం పై క్లాసులోకి వెళ్ళే కొడుకూ, bank- account, వొట్టిపోని ఆవు’ ఉంటే, మున్ముందు వాటి ఉనికికి ఏ ఢోకా లేదనుకుంటే అజంతా, నాయుడుల కవిత్వం ఉండేది కాదా? అలా సెటిల్ కాలేదనీ, తన జీవితం వడ్డించిన విస్తరి కాలేదనేనా నాయుడి దిగులు, గుబులు? నాకెందుకో ఈ వాదాలూ, విశ్లేషణలూ విచిత్రంగా, రొడ్డకొట్టుడుగా తోస్తాయి. నాయుడ్నే తీసుకుందాం. సుమారు పాతికేళ్లుగా గమనిస్తునానతన్ని. అతను కవిత్వం అయ్యే క్షణాల కోసం; అంతేకాకుండా, అతను కవిత్వం కాకుండా పోయే లిప్తల కోసం కూడా ఏకకాలంలో ఎదురుచూడటం నిజజీవితంలో నాకు ఎదురైన అధివాస్తవికత, కల-మెలకువల మధ్య తిర్యగ్ బిందువుని దర్శించడంలా అనుభవంగానే తప్ప మరింకే విధంగానూ అర్థం చేయించలేని అభాస!
అయితే, మన తెలుగు ఆధునిక సాహిత్యావరణంలో కొన్ని సాహిత్యేతర హిపోక్రసీలు గమనిస్తే భలే వినోదాన్నిస్తాయి. “Poets are, by the nature of their interests and the nature of artistic fabrication, singularly ill-equipped to understand politics…” అని W H Auden అంతటివాడు అన్నట్లు చదివో, కర్ణాకర్ణిగా వినో ఉంటారు. Artistic fabrication మాట దేవుడెరుగు, ఏమీ తెలియకుండా ఉండటంలో ఉండే సౌఖ్యాన్ని అనుభవిస్తూ, చాలా convenient గా intellectual disturbance వంటి అరువు సలపరింతలకి గురౌతుంటారు. ఆధునిక సంక్షోభ యుగంలో కవులెలా ప్రవర్తించాలో, ఎలా ఆలోచించాలో ముందుగానే సిద్ధమై ఉన్న అలిఖిత రూల్ బుక్ లో కొన్ని పడికట్టు వాక్యాల్నే కాస్త అటూఇటుగా వల్లెవేస్తుంటారు: లౌకిక విషయాలు పట్టవనీ, నోట్లో వేలుపెడితే కొరకలేమనీ, రాయడానికి బద్ధకమనీ, ఎవరో చెవిలో గుసగుసలాడినట్టు కొన్ని కవితావాక్యాలలాగ తళుక్కుమంటాయనీ, ఇక రాసినవి దాచే అలవాటు బొత్తిగా లేదనీ…. ఇలా ఈ అబద్ధాలకి అంతులేదు. ఇవన్నీ నిజమని అమాయకంగా నమ్మి, బహుశా ‘రంజని’ వారనుకుంటా, making of a poem తెలుసుకోవాలని తపించే ఆధునిక కవిత్వాభిమానుల కోసం ఇరవై ఏళ్లక్రితం ఒక సంకలనం తెచ్చారు. ప్రసిద్ధ కవులు, వారి కవిత (లేదా కవితలు)- ఆ కవిత అంతిమ రూపం తీసుకోక ముందటి చిత్తుప్రతి. తెలుగు ఆధునిక కవి మోసం, కాపట్యాలకి landmark గా నిలిచిపోయిందా సంకలనం. కాబట్టి అటువంటి కాలుష్య వాతావరణంలో నాయుడుని గ్రహించడం కష్టం. Making of a poem – తెలుసుకోగోరే ఏ సీరియస్ పాఠకుడు, కవితాప్రేమి, సాహిత్య విద్యార్థికైనా-  రాసినవి చెరిపేసే తెంపరితనం, మిగిలినవాటిని దాచని నిర్లక్ష్యం, అక్షరమంటే అలవిమాలిన ఆపేక్ష, కుకవిత్వం మీద తీవ్ర అసహనం – సహజంగా ఉన్న అసుర (అంబటి సురేంద్రరాజు), నాయుడు వంటి అతి కొద్దిమంది కవులు మాత్రమే testimonial గా నిలుస్తారు.
కవిత ఎప్పుడు రెక్కలల్లార్చి, ఎప్పుడు ముడుచుకుంటుందో తనకే తెలియకపోవడం వల్ల కాబోలు, ఎటువంటి తారీఖుల బరువుల్నీ కవితల రెక్కలకి కట్టే ప్రయత్నం చేయలేదు నాయుడు. పఠితకి విశ్రాంతిని ఎర చూపే మాయలాడి విరామచిహ్నాలు ఉండనే ఉండవు. నాయుడి కవిత్వంలో లౌకికమైన కళ్లకి తోచే ఏ రకమైన సందర్భాలూ, కనీసం నెపాలుగానైనా ఎదురుపడవు. కుర్చీగానో, హోదాగానో తప్ప, మనిషిగా పరిచయమైన ఎవర్నైనా చవక చేసే లోకంలో గత్యంతరం లేక మసలుతుంటాడు కాబట్టి, సందర్భాలు పటాటోపంగానైనా ఎత్తిచూపే scholarship కనబడదు నాయుడిలో. కానీ, కె.ఎన్.వై. పతంజలి గారి మీద రాసిన ఎలిజీ ‘వాగ్విశ్రాంతి’ (గాలి అద్దం- పేజీ 171) చూడండి: “ఏదీ కోరని అక్షరాకాశానికి నక్షత్రఖచితమొనర్చాడు/ అంతర్థానమయ్యే అనుభవాల్లో/ నిబిడాంధకార శబ్దస్పర్శలు/ యాదృచ్ఛిక భవిష్యత్తులో వాక్యసామీప్యాలు లేవతనికి/…. / అతడొక వాక్యవిస్మృతి/ అతడొక వాగ్విశ్రాంతి”!
పతంజలి గారి రచనా సర్వస్వం మీద వచ్చిన అత్యుత్తమ విశ్లేషణలు, సిద్ధాంతాలు వేటికైనా తీసిపోతాయా ఈ స్మృతిగీత పాదాలు! మో మీద, త్రిపుర గారి మీద రాసిన ఎలిజీలు కూడా అదే స్థాయి.
అయితే, ‘గాలి అద్దం’ కవితా సంకలనం మీద నాకు అసంతృప్తి ఉంది. నాయుడు కానిది ఇందులో ఎక్కువగా కనిపించడంవల్ల కలిగిన అసంతృప్తి. నాయుడు కానిదాని వైపు నాయుడిని జీవితం నెట్టడాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూసినప్పటి దుఃఖ్ఖాన్ని పోలిన అసంతృప్తి. అంతకుముందు, ఎన్నింటిని గుదిగుచ్చినా దేనికదే ప్రత్యేకంగా తోచేలా చేసిన కవిత్వాంశ తగ్గి, monotonous గా అనిపించాయి ‘గాలి అద్దం’లో కొన్ని కవితలు; మరికొన్ని వచనమై సోలిపోయాయి. కవిత్వం ఇలా స్పష్టత దిశగా పలచబారడానికి కారణమేమిటా అని ఆలోచిస్తే ఏమనిపించిందంటే- ఒకానొక upper yielding point కు కూడా చేరుకున్నాక, బద్దలైనట్టు నాయుడు అలిగాడు. ఆ అలకని చూపడంలో ఎవరి పద్ధతి వారిది అయినట్టు, కవిత్వాన్ని విస్పష్టత దారుల్లోకి మళ్లించడం నాయుడి స్టైల్ ఏమో. ఏదిఏమైనా, తాను కినుక వహించడానికి కారణమైన లోకంలో నేను సైతం భాగం కావడాన్ని మాత్రం ఎంత కక్షతోనైనా క్షమించుకోలేకపోతున్నా.
JANUARY 18, 2017, http://saarangabooks.com/retired/2017/01/18/%E0%B0%AC%E0%B1%80%E0%B0%9F%E0%B0%B2%E0%B1%81-%E0%B0%B5%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B0%BF%E0%B0%A8-%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%B2%E0%B0%BF-%E0%B0%85%E0%B0%A6%E0%B1%8D%E0%B0%A6%E0%B0%82/

Thursday, October 12, 2017

ఖాళీ గమ్యం

గుమ్మానికి యే వైపునే 
రాత్రి తిరుగుతోంది 
కలే కుదురుకోదు 

మోయలేని భావం 
భాష కాలేదెన్నడూ 

ఊహించిన ఆలోచనే 
ఉపన్యాస సన్యాసంలో 

సీతాకోకచిలుక మొరుగుతోంది 
తూనీగ గాండ్రిస్తోంది 

దేహాంతాల్ని దర్శించే 
దుర్భల అక్షరాలు 

ఏ సమాధానమూ వినపడదు 
ప్రేక్షకుడా 
తోలులేని తెర దిగింది 

శ్వాసకుడా 
వెనువెంటనే తిరిగి చూడకు 
కదలని చిత్రాలే నిద్రలో 

యింకా వొదలదు గుమ్మం 

\\ చూడటమే తెలిస్తే //

వుండాలేమో వున్నట్టు వుంటూ
వుండాల్సిన దేవుడికి దేవుడెక్కడ
వూడిన మాటల్తో మూర్ఛవ్యాధి
మరో మాట చెప్పాలి
మెత్తటి వూహాని చూస్తే
చూడటమే తెలిస్తే
తెలిసి చూడటమంటే యేమిటో...
జంకుతో ప్రకటించే రహస్య జ్ఞాపకాలా
రంగుల్తో రగిలే జ్ఞాన రహస్యాలా
దేదీప్య హృదయగ్రహణంతో
సస్వరూప శాపమై
అవికల స్వప్నాల్లో శ్వాసై
వేరేవేరే అకపట సత్యాలెందుకు
కాస్త చనిపోతే పోలా